Het project ‘Syner’Santé’ werd in maart 2011 op de sporen gezet, in de vorm van een mobiele cel. Het doel van dit pilootproject is ambulante opvolging aanbieden aan mensen die met een verslaving kampen. De dienst biedt ondersteuning en medisch-psychologische begeleiding, om rond de persoon een netwerk van hulp en verzorging uit te bouwen. Het gaat specifiek om mannen tussen 18 en 65 die in het Onthaaltehuis van Spullenhulp gehuisvest zijn of waren. Het team bestaat uit een coördinatrice/psychiatrisch maatschappelijk werkster, een psychiater en een psychiatrische verpleegster.
Hoeveel mensen volgt uw dienst momenteel?
Sinds de dienst in maart 2011 startte, hebben we 157 dossiers aangelegd, alle aanvragen en richtingen inbegrepen. We stellen vast dat de externe opvolging buiten het Onthaaltehuis van Spullenhulp voortdurend toeneemt. De aanvragen gaan van een gewoon gesprek tot gerichte opvolging, en meer regelmatige en intensievere begeleiding, maar altijd naargelang de vraag van de persoon zelf. Soms wordt doorverwezen naar een derde dienst, wanneer het alcoholprobleem niet overheerst of wanneer blijkt dat er sprake is van nog andere verslavingen.
Hoe vaak zijn er afspraken?
Er is geen vaste regel. Wij werken op verzoek. Als we aanvoelen dat het dringend is, schrijven we uiteraard de persoon in voor het eerstvolgende spreekuur. Wanneer bijvoorbeeld een behandeling moet uitgestippeld of gewijzigd worden, wat een meer geregelde en soms intensieve opvolging vraagt, werken wij samen met de maatschappelijk werkers van het Onthaaltehuis.
Verbindt de dienst Syner’Santé voorwaarden aan de opvolging?
Ja, aan de opvolging door onze dienst zijn enkele voorwaarden verbonden.
De dienst is enkel voor mannen:
– tussen 18 en 65,
– die gehuisvest zijn of waren in het Onthaaltehuis van Spullenhulp,
– die kampen met verslavingsproblemen, in het bijzonder alcohol,
– die dagelijkse begeleiding, medisch-psychosociale steun wensen.
Wordt de hulp van Syner’Santé altijd aan een psychiatrische opvolging gekoppeld?
Nee, omdat wij altijd op vraag van de persoon werken. Sommige mensen willen geen gesprek met de arts-psychiater en verkiezen opvolging door de verpleegster of de maatschappelijk werkster. Voor sommigen is een psychiater nog te sterk verbonden met ‘gek of ziek’ zijn. Ons werk, dat in dat geval van lange duur kan zijn, bestaat er dan vooral in om zo nodig die persoon te doen beseffen dat psychiatrische opvolging hem alleen maar ten goede kan komen.
Wij volgen soms mensen die extern ook al psychiatrisch gevolgd worden. In dat geval willen wij het aantal zorgverstrekkers niet verhogen, maar kiezen we eerder voor samenwerking met de externe partners. Er is bij ons trouwens maar één keer per week een spreekuur met onze psychiater, we moeten dus vooral de dringende vragen behandelen. Extern kan er trouwens veel tijd liggen tussen twee afspraken, zelfs één tot drie maanden!
Hoe hoog is het percentage psychiatrische opvolging?
27% van de gebruikers van Syner’Santé wordt extern psychiatrisch gevolgd. Onze psychiater werkt maar één dag per week bij ons, en ontvangt dus maar 38% van de gevolgde patiënten.
Op welke resultaten hoopt u?
Het is moeilijk om het over tastbare resultaten te hebben. Wij beklemtonen telkens weer dat de problematiek van alcohol het gevolg is van andere problemen. Alcoholisme is een cyclische ziekte, die nooit echt achter de rug is, die een heel leven lang meegaat. Ook een ontwenningskuur geneest niet, maar maakt deel uit van het zorgproces. Ons werk bestaat er vooral in om de persoon bewust te maken van zijn verbruik en van het vernietigend effect dat het heeft, vooral op hemzelf. We moeten hem leren aanvaarden dat hervallen altijd mogelijk is, dat het een integrerend deel is van het hele proces. Een einde maken aan verslavingsgedrag is een strijd die dagelijks en op lange termijn moet gestreden worden. De begeleiding naar onthouding toe is een deugd, een houding, een proces dat zich inschrijft in de tijd en altijd aanpassing aan het ritme van de persoon nodig maakt.
Pakt u ook andere verslavingen dan alcohol aan?
Onze dienst biedt medisch-psychosociale begeleiding aan mensen die met een verslaving kampen, maar wel alcohol in het bijzonder. We sluiten uiteraard niet de deur voor mensen die met andere verslavingen kampen en hebben wel vaker gesprekken met hen. Maar die personen verwijzen we dan wel geregeld naar externe diensten die daar meer geschikt voor zijn. Eén van onze doelstellingen is om samen met de persoon in kwestie een netwerk van hulp en zorg uit te bouwen. Werken in een netwerk en externe samenwerking maken deel uit van onze opdrachten.
Wie zijn uw bevoorrechte partners en hoe werkt u samen?
Eerst en vooral hebben wij een zeer nauw intern samenwerkingsverband met het Onthaaltehuis van Spullenhulp en met de VZW Een Eigen Dak (de dienst die de ex-bewoners van het Onthaaltehuis van Spullenhulp opvolgt). Wij effenen het pad met informele contacten, onze aanwezigheid in het Onthaaltehuis tijdens onze permanenties en onze deelname aan de teamvergaderingen van het Onthaaltehuis, om informatie uit te wisselen. Dankzij de dienstverlening na de huisvesting kunnen wij het werk dat we in het Onthaaltehuis opstartten, voortzetten.
Extern ondersteunen en adviseren wij de veldwerkers in hun taken rond geestelijke gezondheid, en meer bepaald verslaving en alcoholisme. Wij werken ook samen met de andere onthaaltehuizen voor dakloze mannen, de psychiatrische ziekenhuizen, de dagcentra, de centra voor geestelijke gezondheid,… alles wat ons in staat stelt om de persoon die zich wil laten ‘verzorgen’ zo goed mogelijk te helpen.
Hoe neemt u uw patiënten concreet ten laste?
Wij hebben permanenties in het Onthaaltehuis van Spullenhulp, maar we hebben ook externe kantoren. Sommigen komen liever daar naartoe, om stigmatisering te vermijden en de discretie te bewaren. Wij ontvangen de persoon naargelang zijn vraag en op zijn ritme. Samen tekenen we een hulpproces uit. Als de persoon de psychiater wil ontmoeten, schrijven we hem in voor het spreekuur, dat elke maandagmorgen loopt en volledig gratis is.
Welke meerwaarde heeft een mobiele cel?
De ambulante dienst speelt een belangrijke rol in de relatie die we met onze patiënten uitbouwen. We kunnen op deze manier in een netwerk werken en sneller ingaan op de vraag. We kunnen op elk ogenblik tijdens het parcours van de persoon het opvangpunt zijn.
Vraagt het alcoholismeprobleem bij daklozen een andere benadering dan bij andere patiënten? Welke specifieke eigenschappen heeft het?
De heikele situatie van de dakloze, het tekort of totaal gebrek aan sociale banden, een breuk met de familie zijn zeer vaak de oorzaak of het gevolg van alcoholisme. Daklozen komen in het Onthaaltehuis aan nadat ze korte of langere tijd op straat leefden, ze hebben geen enkel houvast meer. De alcohol is nog hun enige gezelschap. Het is natuurlijk een hele opgave om die problematiek aan te pakken, dat geldt trouwens voor iedere alcoholverslaafde. Maar eerst werken we aan de heropbouw, bieden een stabiele omgeving en maken we ook vaak de dingen administratief en sociaal weer in orde. De persoon moet er klaar voor zijn en in een meer comfortabele situatie zitten om vervolgens in de diepte te werken.
Getuigenis van Frédéric, 32 jaar
– Sinds wanneer doet u een beroep op de diensten van Syner’Santé?
Ik heb vroeger drie keer verbleven in het Onthaaltehuis van Spullenhulp. Een jaar geleden deed ik een beroep op de diensten van Syner’Santé omdat ik weer grond onder de voeten wou krijgen en zeker niet meer wou hervallen.
– Waarom hebt u op een bepaald moment hulp gevraagd aan Syner’Santé?
Mijn maatschappelijk werker heeft mij sterk aangeraden om het te doen, omdat het me kon helpen bij tal van stappen die ik moest zetten, zowel in mijn dagelijks leven bij Spullenhulp als in mijn externe contacten en voor mijn toekomstplannen. Tegelijk besefte ik op dat moment ten volle het probleem. Ik zag die hulp als een laatste kans om het te redden.
– Op welke manier krijgt u hulp van Syner’Santé?
Syner’Santé geeft voortdurend hulp, volgt mij over de hele lijn op en legt links tussen de verschillende stappen: ontwennen in het ziekenhuis, een postkuur en daarna opvolging na de huisvesting. Zonder deze ‘veiligheidsgordel’ sta je er vaak alleen voor om al die stappen te zetten, want de instellingen die ons helpen bij een bepaalde stap, zorgen meestal niet voor de overgang naar de volgende.
– Wat wenst u voor de toekomst?
Mijn doel is momenteel om – op termijn – helemaal zonder de hulp van Syner’Santé te kunnen. Ook al zal deze periode vrij donker geweest zijn, ik zal er altijd goede herinneringen aan bewaren.
– Wat is volgens u het belang van een dienst als Syner’Santé ?
Het grote belang van Syner’Santé is dat het de stroom gaande houdt tijdens het hele parcours, dat van nature uit eerder ‘versnipperd’ is. Zonder zich in de plaats te willen stellen van de persoon die de motor achter deze hele aanpak blijft, biedt Syner’Santé ondersteuning, geeft een structuur en een vooruitzicht op lange termijn. Dat is erg belangrijk als je van nergens komt en niet weet waartoe. De nabijheid van de mensen van Syner’Santé in het Onthaaltehuis van Spullenhulp vergemakkelijkt ook het contact. De grote kracht van de dienst is dat het gaat om onvoorwaardelijke begeleiding. Er is altijd de keuze, niets wordt opgelegd. De persoon blijft zelf volledig meester van zijn lot.